CƯỠNG BỨC, ÁP CHẾ VÀ TỰ TỬ TRONG TRUYỆN THƠ NÔM NGƯỜI VIỆT VÀ NGƯỜI TÀY: PHÂN TÍCH ĐỐI SÁNH TRƯỜNG HỢP HAI NHÂN VẬT NỮ CHÍNH TRONG TRUYỆN KIỀU VÀ BIOÓC LẢ TỪ GÓC NHÌN TÂM LÍ, XÃ HỘI VÀ VĂN HÓA TỘC NGƯỜI

VIOLENCE, TYRANNY AND SUICIDE IN VIET’S AND TAY’S NOM POETIC STORIES: A COMPARATIVE ANALYSIS OF THE CASES OF TWO HEROINES IN THE TALE OF KIEU AND THE BIOOC LA FROM THE PERSPECTIVE OF THE PSYCHE, SOCIETY AND CULTURE OF ETHNICITY

Tóm tắt:

Hành vi tự tử được hình dung như một sự kiện mang tính cá nhân nhất về mặt hiện tượng học nhưng nếu đặt nó trong một bối cảnh rộng, bối cảnh xã hội, bối cảnh văn hóa thì sự việc không đơn giản như vậy. Xung quanh các hành vi cá nhân luôn luôn có các “kẻ khác” tham dự - những nhãn hiệu của cộng đồng được dán nhãn cho cá nhân, buộc cá nhân hành động. Nhận thức này được chúng tôi tiến hành phân tích sơ bộ qua trường hợp nhân vật nữ chính trong hai truyện thơ Nôm tiêu biểu Truyện Kiều (truyện thơ Nôm người Việt) và Bioóc Lả (truyện thơ Nôm người Tày). Truyện Kiều trong tâm thức người Việt và truyện Bioóc Lả trong tâm thức người Tày là những câu chuyện có sự ảnh hưởng tới cộng đồng sâu rộng vào bậc nhất. Để tiến hành một sự bóc tách đến ý nghĩa tự tử trong hai trường hợp này nếu đặt thế giới sống của họ trong sự áp chế của xã hội và các yếu tố văn hóa, các nhân vật trong hai truyện thơ Nôm này hiện hữu như những thực thể thấm đẫm đau thương, tủi nhục. Cái chết của họ được kiến tạo như một cái đích không thể từ chối. Ở cấu trúc bề sâu, nó hé lộ những chỉ dấu về những sức ép của cộng đồng, của tâm lí tập thể. Khảo tả, phân tích qua hai trường hợp trên, chúng tôi cũng chỉ ra những khác biệt cơ bản về sự kiện nhiều ý nghĩa này trên cơ sở những tri nhận văn hóa, tâm lí hiện diện như là trung tâm trong ý thức tộc người.

Từ khóa: Truyện Kiều; Bioóc Lả; áp chế; tự tử; tâm lí văn hóa tộc người; xã hội nam quyền

Abstract:

Suicidal behavior is phenomenologically conceived as the most individual fact but if putting it in a broad context, ie. social context, cultural context, is not so simple. Around individual behaviors there are always “others” who are attending and community labels attributed to individuals, forcing individuals to act. This perception was generally analyzed by the fact of heroines in two typical Nom poetic stories, The Tale of Kieu (Viet’s Nom poetic story) and The Biooc La (Tay’s Nom poetic story). The Tale of Kieu in Kinh’s mind and the Biooc La in Tay’s mind are stories that have profoundly influenced to community in the first place. In order to carry out a dissection of meaning of suicide in these two cases, if putting their life-world in social tyranny and cultural elements, characters in these two Nom poetic stories exist as entities penetrated to sorrow and shame. Their death was constructed as an irrevocable target. In deep structures, it reveals the signs of community pressure, of the collective psyche. In exploring and analyzing the above two cases, we also point out the fundamental differences in this meaningful event on the basis of cultural and psychological perceptions which are present as a center of ethnic consciousness.

Keywords: Tale of Kieu; Biooc La; tyranny; suicide; cultural psyche of ethnicity; male-right society.

Các bài báo khác của tác giả được đăng trên tạp chí

Số thứ tự Bài báo Tạp chí Trang Ngày đăng
130(04).20185830-12-18
226(05).20173430-12-17
317A(04) - 20153701-11-15