TÌM HIỂU VỀ NGUYÊN LÍ GÂY RA HIỆN TƯỢNG BIẾN ĐỔI /L/, /N/

FACTORS CAUSING THE PHENOMENON /L/, /N/
Tác giả: ThS. Yamaoka Sho ,

Tóm tắt:

Trong các phương ngữ ở vùng đồng bằng sông Hồng, có xảy ra “hiện tượng biến đổi /l/, /n/ (cũng có tác giả gọi hiện tượng này là lẫn lộn, chuyển đổi,…)”. Hiện nay, sự ảnh hưởng của hiện tượng ấy đang lan rộng đến Hà Nội; người ta phát hiện ra là phát âm /l/, /n/ của người phố cổ cũng biến đổi với mức độ thấp. Nghiên cứu về hiện tượng này được chia làm hai phần là “nghiên cứu về giáo dục phát âm cho học sinh (Trần Thị Thìn, 1979,…)” và “nghiên cứu từ góc độ ngôn ngữ học xã hội (Nguyễn Thị Thanh Bình, 2000,…)”. Nhưng, cả hai loại nghiên cứu trên đều chưa giải thích được nguyên lí gây ra hiện tượng này. Dựa trên cơ sở dữ liệu giọng nói của người miền Bắc, trong báo cáo khoa học này, tôi muốn trình bày những điều như sau: 1) Tùy từng bối cảnh ngữ âm, xác suất của sự biến đổi /l/, /n/ bị lệch; 2) Nguyên nhân của sự lệch này chủ yếu là “sự lan rộng tính âm mũi và đồng cấu âm của nguyên âm”. Kết quả này cho thấy rằng một phần nguyên nhân của hiện tượng này là sự hạn chế sinh lí của bộ phận cấu âm.

Từ khóa: ngữ âm học; cấu âm; tiếng Việt; biến đổi /l/, /n/; phương ngữ Bắc Bộ.

Abstract:

In Northern Vietnamese of the Red River delta, a perturbation phenomenon between /l/ and /n/ is reported, which is mainly researched from the views on education of pronunciation (Trần Thị Thìn: 1979,…) and socio-linguistics (Nguyễn Thị Thanh Bình: 2000,…). But the mechanism causing this phenomenon hasn’t been revealed yet. In this paper, I make following two assertions based on speech data of Northern Vietnamese: 1) probability of perturbation between /l/ and /n/ differs depending on adjacent phonetic environment of /l/ and /n/; 2) the main causes of such a gap of probability of perturbation are “spreading nasality and vocalic co-articulation”. This results are implicating that physiological constraints on speech organ are one of the factors causing this phenomenon.

Keywords: phonetics; articulation; Vietnamese; perturbation of /l/, /n/; Northern dialect.

Các bài báo khác của tác giả được đăng trên tạp chí

Số thứ tự Bài báo Tạp chí Trang Ngày đăng